2017-06_11_PraatstoelKoenMetsu (Medium)“Wetgeving alleen zal het terrorisme niet terugdringen”

Koen Metsu (N-VA) is Kamerlid en burgemeester van Edegem. Hij is ook voorzitter van de tijdelijke Kamercommissie Terrorismebestrijding die werd opgericht in november 2015, na de aanslagen in Parijs. De federale regering stelde toen 18 maatregelen voorop in de strijd tegen het terrorisme, na reeds 12 maatregelen te hebben genomen in januari 2015. In de commissie worden de voorstellen omgezet in wetgeving. Ze is niet te verwarren met de Bijzondere Onderzoekscommissie die in het leven werd geroepen naar aanleiding van de terroristische aanslagen in Brussel en Zaventem op 22 maart 2016 en waarvan Patrick Dewael (Open Vld) voorzitter is.

Vorige vrijdag keurde de commissie het wetsvoorstel van Valerie van Peel (N-VA) goed dat de personeelsleden van OCMW’s, Fedasil, vakbonden, ziekenfondsen en alle andere sociale instellingen verplicht om alle informatie over terroristische misdrijven meteen te melden aan het parket en te antwoorden op vragen binnen een terreuronderzoek.

‘t Pallieterke: Hoe vorderen de werkzaamheden van de commissie?

Koen Metsu: De initiële doelstelling van de tijdelijke commissie Terrorismebestrijding was de voorstellen van de regering om te zetten in wetgeving. Er worden echter ook bijkomende initiatieven genomen door de parlementsleden. Het wetsvoorstel ter opschorting van het beroepsgeheim bij sociale medewerkers werd vorige week goedgekeurd. Dat is heel belangrijk. Momenteel is men gebonden aan het beroepsgeheim. In Vlaanderen wordt het doorgaans gedoogd als het beroepsgeheim wordt geschonden. Bijvoorbeeld als de politie een vraag stelt aan een OCMW-medewerker of welzijnsmedewerker, wordt het al eens toegelaten dat er informatie wordt uitgewisseld. Maar herinner u dat enkele Brusselse OCMW’s pertinent weigerden informatie te geven aan de politie. Dat heeft ons aan het denken gezet, en daarom is dit wetsvoorstel er gekomen.

‘t Pallieterke: Wat is er nog hangende?

Koen Metsu: Deze week bespreken we het wetsvoorstel van Denis Ducarme (MR) waarin een burgemeester de discretionaire bevoegdheid krijgt handelszaken te sluiten als er een link naar terrorisme waarneembaar of bewezen is. Volgende week komen de wetsvoorstellen over illegale wapenhandel aan bod. Er zit een dynamiek in. Dat durf ik wel stellen.

‘t Pallieterke: U liet zich een tijdje geleden ontvallen dat u niet dezelfde visie deelt van minister van Justitie Koen Geens (CD&V). Hoe verloopt de samenwerking?

Koen Metsu: De samenwerking met minister Geens verloopt goed en collegiaal, maar het klopt dat wij niet helemaal op dezelfde golflengte zitten. Wat betreft detentie ben ik altijd pleitbezorger geweest om geradicaliseerde profielen af te zonderen en ze niet samen te zetten in gezamenlijke vleugels. Dat zijn mensen die psychologisch gezien zodanig ver verwijderd zijn van onze realiteit en onze maatschappij dat die individueel behandeld moeten worden. De cijfers over radicalisering in de gevangenissen zijn schrijnend: in 2016 waren er 150 gevallen van radicalisering ten opzicht van 130 in 2015. Ik hoop dat minister Geens niet denkt dat vanaf het ogenblik dat iemand achter slot en grendel zit het gevaar geweken is. Strafpleiter Walter Damen heeft dat ook gestaafd: lid zijn van een terreurgroepering betekent een maximale straf van 5 jaar. In België is het nog altijd zo dat je na een derde van de straftijd kan vrijkomen. Ja, dat is in het kader van terrorisme wel minder vanzelfsprekend gemaakt, maar nog steeds niet onmogelijk. Wat doe je vanaf de dag dat die persoon de gevangenis verlaat? Dan is er eigenlijk nagenoeg geen opvolging meer. Dat is iets wat mij is bijgebleven.

‘t Pallieterke: Vandaar uw initiatief met Walter Damen om een deradicaliseringscentrum op te richten?

Koen Metsu: Er is een bijkomende reden. De complexiteit van de Belgische structuren is nog eens aangetoond. Er is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen Vlaams minister Jo Vandeurzen (CD&V) enerzijds, die de deradicaliseringstechnieken en -methodieken moet ontwikkelen, en federaal minister Koen Geens (CD&V) anderzijds, die verantwoordelijk is voor het gevangeniswezen. Die gedeelde bevoegdheden maken het werk er niet eenvoudiger op. Daar komt bij dat minister Geens heeft gezegd dat alle initiatieven die worden gelanceerd via de Moslimexecutieve moeten passeren. Ik geloof niet in de werking van de huidige Moslimexecutieve. In 2016 hebben ze een dotatie gekregen van zo’n 400.000 euro. Wat gebeurt er met dat geld? Het is een apparaat dat niet werkt, dat zegt vriend en vijand. Ze zijn niet bereikbaar en vertegenwoordigen de moslimgemeenschap onvoldoende. En die Moslimexecutieve zou dan mee bepalen wie islamconsulent wordt? Door het nemen van dit privé-initiatief kunnen we die Moslimexecutieve omzeilen en kunnen we onze eigen experts aanstellen zonder vriendjespolitiek.

‘t Pallieterke: Het feit dat jullie dergelijk initiatief moeten nemen, toont aan dat het beleid van Vandeurzen tekortschiet, toch?

Koen Metsu: Ik moet wel zeggen dat het bijzonder complex en moeilijk is. Minister Vandeurzen heeft ons ontmoet en ik had niet het gevoel dat het een verplicht nummertje was. Hij was terdege geïnteresseerd in en enthousiast over ons initiatief, waarvoor we overigens geen subsidies vragen. We geloven erin en gaan de kosten zelf dragen, met een aantal vrijwilligers. We doen dit omdat het vijf voor twaalf is. We kunnen niet langer wachten. We willen voor de paasvakantie operationeel zijn. Vandeurzen zou ondersteunen via onder meer de justitiehuizen om gedetineerden te laten begeleiden door een van onze experten, ook na een detentieregime. Het is belangrijk te weten waarmee ze bezig zijn, nadat ze zijn vrijkomen.

’t Pallieterke: Er was onlangs nogal wat te doen over de niet-erkenning van moskeeën door Vlaams minister Liesbeth Homans (N-VA). 20 moskeeën hadden een gunstig advies van de Staatsveiligheid gekregen, maar Homans wil bijkomend onderzoek alvorens een beslissing te nemen. Voor Open Vld en CD&V kan het blijkbaar niet snel genoeg gaan.

Koen Metsu: In dat dossier is minister Geens zijn boekje te buiten gegaan. Voor hem waren de gunstige rapporten van Staatsveiligheid al voldoende voor een erkenning. Nochtans is dat niet zijn bevoegdheid, wel die van minister Homans. Bovendien is een gunstig advies van de Staatsveiligheid slechts één van de criteria waaraan een moskee moet voldoen om erkend te worden. Er zijn nog parameters en criteria, zoals de boekhouding. Minister Geens is wel bevoegd voor de verloning van de imams. Wij zijn niet per definitie tegen erkenningen van moskeeën, want dat heeft ook voordelen, met name een controlebevoegdheid, en er kunnen vereisten opgelegd worden zoals de kennis van het Nederlands bij de imam. De beslissing van minister Homans om niet over een nacht ijs te gaan is verstandig, want we moeten op onze hoede zijn. Denk maar aan de berichten over spionage in Turkse moskeeën. Voorzichtigheid is geboden.

’t Pallieterke: In september vorig jaar lanceerde N-VA haar veiligheidsplan ‘Niveau V: Verandering voor veiligheid’. Een belangrijk element daarin was het invoeren van de noodtoestand, wat in Nederland en Frankrijk al bestaat. Hoever staat u daarmee?

Koen Metsu: Terroristen moeten geen enkele wet of regel indachtig zijn. Dat betekent niet dat we alle regels aan onze laars moeten lappen, integendeel. Maar dat vraagt een bijzondere aanpak. Het niveau V-plan is een plan vanuit onze partij. Daar zijn voorlopig geen compromissen over, of geen zekerheid over de uitwerking. Uiteraard is dat iets waar wij wel naar streven. Al vrees ik dat het voor een volgende legislatuur zal zijn. Voorlopig vinden we voor dit idee geen gelijkgestemden. Preventief optreden vind ik heel moeilijk maar o zo belangrijk. Want als je niet preventief kan optreden, moet je per definitie repressief optreden. Waarom moeten we altijd iets laten gebeuren om dan lessen te trekken? Af en toe moet je kunnen zeggen, we gaan nu preventief iets aanpakken opdat er niets zal gebeuren.

’t Pallieterke: Afgelopen zomer stelde u dat de politici, met name Steven Vanackere (CD&V) & Didier Reynders (MR), die destijds hebben gelobbyd om de terrorist Oussama Atar vrij te krijgen, zich zouden moeten verantwoorden. De aanwijzingen dat Atar betrokken was bij de aanslagen van 22 maart zijn intussen concreter geworden. (Atar is een neef van de broers El Bakraoui, die beiden omkwamen bij de aanslagen). Steven Vanackere ontkende eerst, maar al gauw kwam onomstotelijk bewijs dat Buitenlandse Zaken wel degelijk zijn vrijlating had gevraagd. Wanneer worden daar consequenties aan verbonden?

Koen Metsu: Ik ga dat niet loslaten. Ik heb al vragen gesteld aan minister Reynders, want ik kan mij niet meer richten tot Vanackere. Ik behoor tot de meerderheid en ben absoluut loyaal. Maar als er zaken zijn gebeurd die echt niet kunnen, dan is het ook aan ons om die aan de kaak te stellen. Volgens een rapport van Comité I heeft Oussama Atar wel 20 keer de gebroeders El Bakraoui in de gevangenis bezocht. Dat is totale waanzin. Ik heb van Reynders een nietszeggend antwoord gekregen. Ik zal mijn vragen creatiever herformuleren. Er is destijds duidelijk gelobbyd, met de vrijlating van Atar tot gevolg. Het is mijn plicht die zaak verder uit te spitten.

’t Pallieterke: Hoe gaat het nu verder met de commissie?

Koen Metsu: Momenteel bereid ik een dossier voor omtrent ondergronds bankieren, het zogenaamde hawala-bankieren. Dat gaat over de financiering van terrorisme. Ook de eenmaking van de Brusselse politiezones wordt nog besproken. Dat was een gek stukje politiek. Ik heb aan alle partijen gevraagd wat hun prioritair wetsvoorstel was, en sp.a heeft dat op de agenda gezet, wat ik heel goed vond. Maar toen Hans Bonte, de burgemeester van Vilvoorde, zijn wetsvoorstel inleidde, stond achter hem Laurette Onkelinx recht en ze riep: ‘Jamais!’ Vanaf het begin was er zware ruzie in de socialistische familie, dus dat kan nog tot spitante debatten leiden. Wij wachten trouwens op enige input van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

’t Pallieterke: Waar vooral de PS de plak zwaait…

Koen Metsu: Als je hoort wat er in Molenbeek is gebeurd… Philippe Moureaux heeft destijds zijn korpschef verboden bepaalde wijken te controleren omdat dat allemaal kiezers waren voor hem die hij niet tegen de borst wou stoten. Dat is schuldig verzuim. Het is ver gekomen. Françoise Schepmans, de nieuwe MR-burgemeester, mag nu proberen de boel recht te trekken en alles op te lossen. Een zeer ondankbare taak. Daar heerste een cultuur van laisser faire laisser passer. Het is aan ons om nu schoon schip te maken.

 

Leren van de Amerikanen

’t Pallieterke: U bent op studiereis gegaan naar de VS, waar na de aanslagen van 11 september 2001 de Patriot Act werd gestemd om het terrorisme te bestrijden. Voor sommigen ging dat te ver omdat nogal wat vrijheden onder druk kwamen te staan. Kan de wetgeving die nu wordt goedgekeurd en op stapel staat niet evenzeer worden misbruikt door bv. een toekomstige PS’er op Binnenlandse Zaken of Justitie om ‘staatsgevaarlijke’ Vlaams-nationalisten te viseren?

Koen Metsu: Ik denk dat er geen wetgeving zal worden goedgekeurd die daarvoor kan worden misbruikt. Zoiets zal onze partij nooit toelaten. Ik ben op eigen initiatief en op eigen kosten naar de VS geweest. Ik heb daar de kans gehad met het Department of Justice en Homeland Security te spreken, en ik heb er het National Counterterrorism Center bezocht. Het meest indrukwekkende gesprek was met Ray Kelly, de korpschef van de politie van New York tijdens 9/11. Hij vertelde mij dat ze 17 verschillende veiligheidsdiensten hadden, waaronder CIA en FBI. Ze hebben na die vreselijke aanslagen op het WTC een profiel gemaakt van de daders met alle informatie uit die 17 databanken. Uit die puzzel bleek dat, met de informatie die ze hadden, die daders reeds achter slot en grendel hadden moeten zitten. Maar die vaten communiceerden niet. Dat geldt ook voor ons. Denk maar aan het gebrek aan communicatie tussen diverse politiezones. Die gedeelde gegevensdatabank is er nu, en dat kunnen we alleen maar aanmoedigen. Ik vind het dan ook verstandig dat minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) goede relaties onderhoud met zijn Amerikaanse collega’s. Je moet het wiel niet opnieuw willen uitvinden. Zij hebben het meegemaakt op erg grote schaal. Laat ons van hun beste praktijken leren.

Er gebeurt nu al heel veel om terreur aan te pakken. De maatregelen zijn zeer pertinent. Maar wetten alleen zullen terreur niet terugdringen. Een gek die met een mes een winkel binnenstapt en een ravage aanricht, dat kan niemand verhinderen. Honderd procent veiligheid bestaat niet. Maar we kunnen er wel alles aan doen om die mazen van het net zo klein mogelijk te maken. N-VA is een veiligheidspartij en we willen zien of we nog een stap verder kunnen gaan. Minister Jambon heeft nu beslist de Thalys- en hst-verbindingen strenger te gaan controleren. Wie kan daar iets op tegen hebben? Ik nam onlangs het vliegtuig, binnen de Schengenzone. Ik heb mijn identiteitskaart geen enkele keer moeten tonen.

’t Pallieterke: Wat denkt u van de aanpak van de nieuwe Amerikaanse president?

Koen Metsu: Je moet Donald Trump wel nageven dat hij Europa aan het wakker schudden is. Hij schudt aan bomen waarvan niemand dacht dat er ooit aan zou geschud worden. Ik ben het zeker niet eens met al zijn beleidsdaden. Een en ander kon beter doordacht zijn, volgens mij, maar ik geef hem nog altijd het voordeel van de twijfel. Europa gaat eindelijk eens kleur moeten bekennen.

Jan Lievens